Thứ bảy, 12/10/2019

Dự án PPP là gì? Ưu nhược điểm dự án PPP-Có thể bạn chưa biết

Khi nền kinh tế - xã hội nước ta đang trong giai đoạn phát triển, nên những nhu cầu về việc cải thiện, nâng cao các cơ sở kết cấu hạ tầng là điều đương nhiên. Nên hiện nay các dự án PPP cũng đã ngày càng trở nên quan trọng và là chủ đề nóng được nhiều người quan tâm. Vậy dự án PPP là gì?

1. Dự án ppp là gì? Và một số khái niệm liên quan khác

1.1. PPP là gì?

Để hiểu rõ hơn về dự án PPP thì chúng ta cần phải hiểu bản chất của PPP, nó được viết tắt của Public và Private Partner, nếu dịch sát nghĩa sang tiếng Việt đó là Đối tác công cộng và tư nhân. Với ngữ nghĩa như vậy thì không thể hiện được điều gì, bởi những thuật ngữ về kinh tế thì thường không thể dịch đơn thuần như vậy. Tuy nhiên các bạn có thể hiểu nó có nghĩa là hợp tác công tư, thuật ngữ được sử dụng để chỉ việc mà Nhà nước (có thể được Chính phủ đại diện) và Nhà đầu tư tư nhân cùng phối hợp thực hiện, dựa trên những chính sách và dự án đã được hai bên thỏa thuận, đồng ý và ký kết hợp đồng.

Với nhu cầu không ngừng về việc nâng cao kết cấu cơ sở hạ tầng nên hiện nay các mô hình PPP đang được Nhà nước áp dụng và đẩy mạnh ứng dụng một cách rộng rãi và thường xuyên. Hợp đồng thường sẽ được Chính phủ - cơ quan đại diện cho Nhà nước thực hiện nhiệm vụ thiết lập các tiêu chuẩn cũng như điều kiện về cung cấp dịch vụ.

Để đảm bảo được việc tối ưu hóa hiệu quả hợp tác nhằm thúc đẩy đầu tư cũng như cung cấp các dịch vụ công cộng được đạt chất lượng cao thì các tư nhân đầu tư khi tham gia ứng dụng mô hình PPP sẽ ưu tiên việc cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ. Như vậy sẽ mang lại lợi ích cho cả Nhà nước, nhà đầu tư và người dân sử dụng dịch vụ.

1.2. Dự án PPP là gì?

Dự án PPP là gì?
Dự án PPP là gì?

Đơn giản Dự án PPP các bạn có thể hiểu là những dự án liên quan đến đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cải tạo kết cấu hạ tầng, kinh doanh, vận hành - quản lý công trình hạ tầng, hoặc là dịch vụ công trên cơ sở thỏa thuận đã được ký kết hợp đồng. Và những Dự án PPP này đều là những biểu hiện trong mối quan hệ kinh tế gắn bó, của sự hợp tác giữa Nhà nước (Chính Phủ là cơ quan đại diện) cùng với các tổ chức, doanh nghiệp tư nhân nhằm thực hiện một dự án đầu tư, hợp tác công – tư.

Cụ thể là mỗi khi nhà đầu tư được trúng thầu dự án sẽ được cơ quan Chính Phủ đại diện cho Nhà nước chuyển giao quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm theo những mức độ khác nhau cho các nhà đầu tư đó. Bởi nó cũng phụ thuộc khá nhiều vào tầm cỡ, mức độ lớn nhỏ của dự án hợp tác công tư khác nhau. Nên việc đầu tư cơ sở hạ tầng cùng với máy móc, thiết bị, kỹ thuật cho khối tư nhân đương nhiên cũng khác nhau.

Chính vì vậy mà phần lớn nguồn vốn đầu tư xây dựng, cải tạo hay nâng cấp cơ sở hạ tầng này đều sẽ được tài trợ bởi các doanh nghiệp tư nhân, còn Nhà nước “thường” chỉ có thể tham gia với tổng nguồn vốn so với tổng mức đầu tư của dự án PPP không vượt quá 30%. Nhưng các bạn nên lưu ý, “thường” chứ không phải hoàn toàn, vì vẫn có trường hợp khác, đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ đại diện cho Nhà nước quyết định.

1.3. Hợp đồng PPP là gì?

Khi các bạn tham khảo các nội dung về “dự án PPP là gì?” chắc cũng đã thấy sự xuất hiện khá nhiều về hợp đồng PPP, thực ra nó cũng là từ được xuất hiện phổ biến và rộng rãi trong các tin tức, báo chí hay văn bản liên quan đến công trình, dịch vụ công. Tuy nhiên nó vẫn còn là ẩn số của nhiều người. Thực ra, hợp đồng PPP là một loại hình thức của hợp đồng đầu tư giữa đối tác công tư, Nhà nước (Chính phủ) cùng với các đơn vị, tổ chức tư nhân tham gia đấu thầu nhằm xin được đầu tư.

Đương nhiên, nó cũng có vai trò cũng như chức năng giống như các mẫu hợp đồng khác, thể hiện được những thảo luận, điều khoản cùng với thông tin về quyền và nghĩa vụ của đôi bên. Và được ký kết bởi cơ quan Chính Phủ có thẩm quyền cùng với các nhà đầu tư tư nhân. Chỉ khác là hợp đồng PPP hay dự án PPP chủ yếu là liên quan đến lĩnh vực đầu tư xây dựng, có thể là cải thiện, nâng cấp, quản lý - vận hành công trình, cung cấp dịch vụ công; thậm chí là dự án đầu tư xây dựng mới.

2. Trình tự thực hiện dự án PPP – hợp tác công tư

Trình tự thực hiện dự án PPP – hợp tác công tư
Trình tự thực hiện dự án PPP – hợp tác công tư

Điều khoản được quy định tại Văn bản pháp luật NĐ 63/2018/NĐ - CP do Chính Phủ ban hành về hình thức đầu tư đối tác công tư - PPP‎, thì trình tự của dự án PPP được thực hiện như sau:

Ngoại trừ dự án áp dụng loại hợp đồng BT thực hiện theo quy định tại Chương V của Văn bản pháp luật này thì các dự án PPp đều cần thực hiện theo trình tự đã quy định

- Lập đồng thời cũng thẩm định báo cáo về việc nghiên cứu tính tiền khả thi của dự án từ đó đưa ra quyết định chủ trương, sau đó công bố dự án;

- Lập đồng thời thẩm định và thực hiện triển khai phê duyệt bản báo cáo nghiên cứu khả thi;

- Thực hiện, triển khai công tác lựa chọn nhà đầu tư đấu thầu;

- Đàm phán, tổ chức thành lập doanh nghiệp dự án, ký kết hợp đồng dự án PPP – dự án Public và Private Partner;

- Triển khai thực hiện dự án PPP – dự án Public và Private Partner; quyết toán khi đã đạt tiêu chuẩn và chuyển giao công trình khi hoàn tất.

Ngoài ra, đối với các trường hợp cần thiết về việc yêu cầu thực tế của dự án PPP thì cơ quan Chính phủ sẽ đại diện cho Nhà nước đưa ra những quyết định tổ chức, lựa chọn nhà đầu tư tư nhân có nhiều triển vọng, theo đúng với quy định của Văn bản pháp luật này. Sau khi đã tiến hành phê duyệt thiết kế kỹ thuật thì đồng thời cũng dự toán được các vấn đề như chi phí, tính khả thi nhất có thể.... Thêm vào đó cũng cần phải đảm bảo được tính cạnh tranh rộng rãi, công mình trong đấu thầu.

3. Ưu nhược điểm của dự án PPP - Có thể bạn chưa biết

Đối với sự phát triển và mở rộng các dự án đầu tư nâng cao, cải tạo cơ sở hạ tầng cũng là lý do vì sao mà hiện nay trên các diễn đàn xuất hiện khá nhiều câu hỏi Dự án PPP là gì? Bởi nó đâu chỉ đơn thuần là dự án hợp tác công ty, nó còn rất nhiều ẩn số mà chúng ta cần phải tìm ra được. Và để rõ hơn về dự án hợp tác công tư thì các bạn cùng tham khảo những ưu nhược điểm được chia sẻ đưới đây nhé!

Ưu nhược điểm của dự án PPP - Có thể bạn chưa biết
Ưu nhược điểm của dự án PPP - Có thể bạn chưa biết

3.1. Ưu điểm

- Nhờ có sự phát triển của các mô hình dự án PPP mà hiện nay việc thúc đẩy mạnh mẽ các quá trình cung cấp, phân phối, quản lý các dự án công trình cũng đã hiệu quả hơn.

- Nâng cao cơ hội tiếp cận các ứng dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến, không chỉ  phần cứng mà còn cả phần mềm.

- Cung cấp kịp thời và hiệu quả những dịch vụ quản lý cơ sở hạ tầng cần thiết.

- Thuận tiện về vấn đề tài chính, vì không nhất thiết phải sử dụng tiền mặt ngay lập tức, nên gánh nặng về chi phí thiết kế và xây dựng cũng phần nào được giảm bớt.

- Không giới hạn về việc lựa chọn thiết kế, công nghệ, xây dựng, quản lý dịch vụ cơ sở hạ tầng tốt hơn.

3.2. Nhược điểm

Ngoài những đặc điểm tích cực của PPP – hợp tác công tư thì hiện vẫn còn một vài điểm hạn chế khác, mặc dù còn tùy thuộc vào bản chất của từng dự án nhưng thông thường vẫn còn tồn đọng một vài nội dung sau mà các bạn nên biết:

- Chưa chắc tất cả các dự án PPP đều khả thi hết, nó còn phụ thuộc vào tính khả thi của chính trị, pháp lý hoặc thương mại.

- Đa phần các dự án ppp – dự án hợp tác công tư luôn đắt hơn một dự án bình thường, chỉ ngoại trừ trường hợp chi phí bổ sung để bù đắp nâng cao hiệu quả tăng của dự án. Chi phí bổ sung có thể là chi phí vận hành dự án và chi phí tài chính.

- Chỉ khi các điều kiện cần thiết khác được đáp ứng trong quá trình thực hiện sự án ppp mới có thể nâng cao được hiệu quả kinh tế, vì dù có thay đổi quản lý cũng như kiểm soát tài sản cơ sở hạ tầng thông qua dự án PPP cũng chưa đủ để làm được điều đó.

- Đa phần khi việc phối hợp giữa các bên đại diện có liên quan trực tiếp đến hợp đồng PPP hiệu quả thì dự án PPP đó mới thực sự thành công.

- Đôi khi những khoản kinh phí từ cơ quan Chính phủ có thẩm quyền chưa thực sự là yếu tố chính khi xem xét dự án PPP. Trong khi chi phí là một nhân tố vô cùng quan trọng đối với dự án PPP dự án.

4. Các hình thức PPP - Public và Private Partner tại Việt Nam

Các hình thức PPP - Public và Private Partner tại Việt Nam
Các hình thức PPP - Public và Private Partner tại Việt Nam

Hiện nay, do vẫn còn một vài hạn chế về dự án PPP nên hiện nay mới áp dụng sự án PPP ở một vài lĩnh vực như: Đường bộ, hầm đường bộ, cầu đường bộ, bến phà đường bộ; Đường sắt, hầm đường sắt, cầu đường sắt; Cảng hàng không, cảng sông, cảng biển; Hệ thống cung cấp nước sạch; Nhà máy điện, bệnh viện y tế; Dự án phát triển kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công; Nhà máy xử lý chất thải bảo vệ môi trường.

Mặc dù trên thế giới đang có khá nhiều hình thức của mô hình PPP những tại nước ta, chỉ mới có hai hình thức PPP được sử dụng phổ biến, các bạn tham khảo là:

- Build – Operate – Transfer: Viết tắt là BOT là Mô hình xây dựng - vận hành - chuyển giao, tức là công ty, doanh nghiệp tư nhân trúng thầu dự án PPP sẽ là người bỏ vốn công trình (xây dựng, tài trợ và vận hành). Tiếp đến, vai trò của Chính phủ chính là tạo điều kiện cho nhà đầu tư đó có thể tiến hành những dự án nhỏ khác để có thể thu về thêm lợi nhuận.

- Build – Own – Operate: Viết tắt BOO, được hiểu là Mô hình xây dựng, vận hành, sở hữu. Khác với hình thức trên là ở chỗ, là các công ty/ doanh nghiệp thực hiện dự án chính là đối tượng trực tiếp xây dựng, sở hữu và vận hành công trình.

Như vậy các bạn cũng đã hiểu được những vấn đề liên quan đến dự án PPP là gì rồi chứ? Hy vọng nó đã mang lại nhiều thông tin hữu ích đến các bạn!

Tác giả : Đào Thanh Thu